งานช่างประดับมุก (Mother of pearl Inlay)

เป็นงานช่างไทย แขนงหนึ่งในงานช่างสิบหมู่ จำแนกแยกย่อยออกมาในหมู่งาน ช่างรัก

ซึ่งในงานช่างประดับมุก หมายถึง การช่างที่ใช้เปลือกหอยทะเลบางชนิด มาเลื่อย หรือ โกรก (ฉลุ) ประดับลงไปบนพื้นวัสดุ โดยมียางรัก เป็นตัวประสาน

 

คลิกที่นี่เพื่อไปอ่านเรื่องช่างประดับมุก
ขณะนี้คุณกำลังอยู่ที่ : งานขึ้นหุ่นแกนทราย
งานช่างหล่อ เช่น พระพุทธปฉิมากร โลหะหล่อ และโลหะสัมฤทธิหล่อในสมัยต่างๆ

งานขึ้นหุ่นแกนทราย

งานขึ้นหุ่น หรือ ขึ้นรูปประติมากรรมเป็นหุ่นต้นแบบ สำหรับจะทำการหล่อโลหะให้เป็นรูปประติมากรรมต้นแบบ จะยกเอางานขึ้นหุ่น และหล่อรูปพระพุทธปฎิมากรมาเป็นตัวอย่าง ดังต่อไปนี้

งานขึ้นหุ่นแกนทราย คือ การปั้นทราย ที่ได้รับการผสมให้มีคุณภาพเหนียว และ จับกันทรงตัวอยู่ถาวร เพื่อทำเป็นแกน หรือ โครงสร้างของรูปประติมากรรม ที่จะปั้นด้วยขี้ผึ้ง ทำเป็นประติมากรรมต้นแบบ นำมาพอกขึ้นเป็นรูปบนแกน หรือ โครงสร้างทำด้วยทรายนี้ต่อไป

เมื่อขึ้นหุ่นแกนทราย ได้ขนาดได้รูปทรง ส่วนสัด เหมาะสมตามความประสงค์แล้ว ต้องผึ่งรูปหุ่นแกนทรายที่ขึ้นรูปไว้นี้ในที่โล่งที่มีแดดลงรำไร จนหุ่นแกนทรายแห้งจึงจัดการ “เหลารูป” คือใช้เครื่องมือ ที่เรียกว่า “กราด” ขูด เกลา เหลา รูปหุ่นแกนทรายแต่งแก้ให้ได้รูปได้ทรง ขนาดที่พอดี และผิวเรียบเกลี้ยง เรียกว่า “รัดรูป”

การทำราง

“ราง” คือ ทางสำหรับโลหะที่หลอมให้เหลว ไหลลงไปในแม่พิมพ์ แล้วแผ่ออกเป็นเนื้อของรูปประติมากรรม แทนที่ขี้ผึ้งที่ได้รับการขับออกไปจากแม่พิมพ์

วิธีทำรางนี้ ต้องเซาะทำเป็นรางรูปตัววี (V) ลงบนหุ่นแกนทราย เป็นแนวดิ่งทางด้านหน้ารางหนึ่ง กับทางด้านหลังรางหนึ่ง ต้นรางเริ่มที่กลางศีรษะของหุ่นแกนทราย ปลายรางไปสุดที่ริมฐานข้างล่าง รางทั้งสองทำรางแตกสาขาออกไปทั้งสองข้างคล้ายกับก้างปลา เว้นระยะรางสาขาแต่ละรางห่างกันพอประมาณ

งานทาดินมอม

“ดินมอม” คือ น้ำยาชนิดหนึ่ง สำหรับงานหล่อโลหะประกอบขึ้นด้วยผงขี้เถ้าแกลบ ผงดินเหนียว และน้ำพอสมควรผสมเข้าด้วยกันให้ค่อนข้างข้น

งานทาดินมอม ต้องใช้แปรงทาสี จุ่มน้ำยาดินมอมทาลงบนหุ่นแกนทราย ที่ได้ทำรางแล้วให้ทั่วกันเป็นการลงพื้นหุ่นให้ผิวเรียบแน่น และ เพื่อป้องกันผิวหุ่นแกนทรายมิให้ร่อนหลุดขณะทำการเทโลหะหลอมเหลวในเวลาหล่อ

งานทาเทือก

“เทือก” เป็นน้ำเมือกชนิดหนึ่ง สำหรับงานหล่อโลหะประกอบด้วย ขี้ผึ้งแท้ น้ำมันยาง ใส่ภาชนะนำขึ้นตั้งไฟอ่อนๆ เคี่ยวให้เข้ากัน เป็นน้ำเมือกค่อนข้างข้น

งานทาเทือก ใช้แปรงทาสีจุ่มเทือกทาทับลงบนหุ่นแกนทราย ภายหลังที่ได้ทาดินมอม และผึ่งแห้งแล้ว ทำเป็นผิวให้เป็นที่ขี้ผึ้ง ซึ่งจะปั้นทำรูปประติมากรรมต้นแบบ จับยึดได้สนิทดี

งานเข้าขี้ผึ้ง

งานเข้าขี้ผึ้ง เป็นงานในฝ่ายการปั้น ซึ่งช่างปั้น หรือ ช่างหล่อที่มีความสามารถ และ ฝีมือเป็นช่างปั้นด้วยกัน จะจับการปั้นรูปประติมากรรมต้นแบบ ด้วยขี้ผึ้ง สำหรับที่จะนำไปหล่อด้วยวิธีสูญขี้ผึ้งต่อไป

การเข้าขี้ผึ้ง หรือ การปั้นรูปประติมากรรมต้นแบบ ด้วยขี้ผึ้งขึ้นบนรูปหุ่นแกนทราย ในชั้นต้นต้องปั้นคลึงขี้ผึ้ง ให้เป็นท่อนกลมยาวขึ้นหลายท่อน เอาขี้ผึ้งนี้ไปถมลงในราง ที่ได้เซาะทำขึ้นไว้บนรูปหุ่นแกนทราย ทั้งด้านหน้า และด้านหลังให้เต็มเสียก่อน จึงนำขี้ผึ้งแผ่นที่ได้บดเป็นแผ่นๆ มีขนาดหนาเท่าๆ กัน เตรียมไว้มาบุทับลงบนรูปหุ่นแกนทรายให้ทั่ว งานบุขี้ผึ้งตอนนี้เป็น การขึ้นรูปประติมากรรมต้นแบบขั้นแรก บุขี้ผึ้ง หรือ เข้าขี้ผึ้งทำขึ้นเป็นอย่างรูปโกลนๆ ขึ้นก่อน

งานเข้าขี้ผึ้งขั้นปลาย คือ การปั้นเพิ่ม เติม ตกแต่ง ทำส่วนละเอียดต่างๆ ให้สำเร็จสมบูรณ์ครบถ้วนตามความประสงค์