งานช่างประดับมุก (Mother of pearl Inlay)

เป็นงานช่างไทย แขนงหนึ่งในงานช่างสิบหมู่ จำแนกแยกย่อยออกมาในหมู่งาน ช่างรัก

ซึ่งในงานช่างประดับมุก หมายถึง การช่างที่ใช้เปลือกหอยทะเลบางชนิด มาเลื่อย หรือ โกรก (ฉลุ) ประดับลงไปบนพื้นวัสดุ โดยมียางรัก เป็นตัวประสาน

 

คลิกที่นี่เพื่อไปอ่านเรื่องช่างประดับมุก
ขณะนี้คุณกำลังอยู่ที่ : ๓.๑ งานผูกหุ่นรูปภาพ
งานช่างหุ่นในลักษณะต่างๆ

๓.๑ งานผูกหุ่นรูปภาพ

การงานของช่างผูกหุ่น และหุ่นรูปภาพนี้ คือ หุ่นที่ได้ทำขึ้นเป็นรูปมนุษย์ อมนุษย์ เทวดา และ สัตว์หิมพานต์ เป็นงานประณีตศิลป ที่สร้างขึ้นเนื่องด้วยคติความเชื่อตามประเพณีนิยม ในการพระราชพิธีสำคัญบางคราวบางโอกาส เช่น คติความเชื่อเนื่องในพระราชพิธีถวายเพลิงพระศพพระเจ้าแผ่นดินในอดีตสมัย ในการพระราชพิธีมี ธรรมเนียมว่าจะต้องผูกหุ่นทำเป็นรูปภาพ อมนุษย์ ครุฑ นาค และ สัตว์หิมพานต์นานาชนิด ทำเป็นรูปภาพขนาดสูง ใหญ่เท่าคนเป็นๆ อาการยืนประจำแท่นติดลูกล้อ ให้คนชักลากไปได้ และ บนหลังหุ่นรูปยังจัดตั้งมณฑปโถงขนาดเล็ก สำหรับทอดผ้าไตรของหลวงไว้ในนั้น โดยเจ้าพนักงาน จะนำไปเข้ากระบวนแห่ในการอัญเชิญพระบรมศพไปยังพระเมรุมาศ ครั้นเมื่อเชิญพระบรมศพขึ้นประดิษฐานบนพระจิตกาธาน ในพระเมรุมาศแล้ว เจ้าพนักงานจะนำเอาหุ่นรูปภาพต่างๆ ตั้งแต่งเรียงรายรอบเชิงพระเมรุมาศ สมมุติเป็นอมนุษย์ สัตว์จัตุบาท สัตว์ทวิบาทที่มีในจังหวัด ณ เชิงเขาพระสุเมรุนั้น

หุ่น หรือ หุ่นรูปภาพนี้ ทำขึ้นโดยอาศัย ไม้ไผ่บ้าง หวายบ้าง ทางมะพร้าว ทางหมากบ้าง นำมาผูกขึ้นเป็นโครงร่างของรูปภาพ ที่จะทำขึ้นนั้นชั้นหนึ่งก่อน จึงบุผ้า หรือบุกระดาษหุ้มห่อโครงร่างนั้นขึ้นเป็นรูปเป็นร่าง มีส่วนละเอียด พอสมควรแล้วจึงขึ้นด้วยรักสมุกทำรายละเอียด หรือ ช่างจะตกแต่งให้เป็นไปตามแต่จะเห็นงาม

หุ่นรูปภาพจำพวกนี้ นอกจากผูกทำขึ้น สำหรับนำเข้ากระบวนแห่อัญเชิญพระบรมศพ และตั้งแต่งประดับรายรอบเชิงพระเมรุมาศ ยังได้ทำเป็นหุ่นรูปภาพต่างๆ สำหรับตั้งแต่งประดับซุ้มในงานที่เป็นพิธีการต่างๆ แต่งรถเข้า กระบวนแห่ในโอกาสต่างๆ เป็นต้น

งานช่างผูกหุ่นรูปภาพ จัดว่าเป็นงานประณีตศิลปที่สำคัญประเภทหนึ่ง ต้องอาศัยฝีมือ และความสามารถของช่างหุ่น ที่อาจทำการได้ทั้งงานปั้น งานสลักกระดาษ และการเขียนระบายสี พร้อมอยู่ในหุ่นรูปภาพที่ช่างหุ่นทำขึ้น อย่างวิจิตร และประณีตให้ดูประหนึ่งว่าเป็นของจริงแท้

อนึ่ง โดยที่งานผูกหุ่นรูปภาพ เป็นงานที่จะต้องสร้างรูปภาพ เป็นไปตามขนบนิยม และช่างผูกหุ่นรูปภาพจะยึดถือแบบอย่างที่เป็นขนบนิยมอย่างเคร่งครัด ในการผูกทำหุ่นสืบๆ กันมา ตังนี้เพื่อมิให้เกิดความผิดพลาด คลาดเคลื่อน ไปจากแบบแผนของรูปภาพ ในการผูกหุ่นขึ้นในภายหลัง จึงได้มีการกำหนดรูปแบบของรูปภาพต่างๆ ที่จะผูกหุ่นขึ้นเป็นแบบแผน ใช้เป็นตำราสำหรับช่างผูกหุ่นรูปภาพได้ใช้ศึกษา และ เป็นแบบแผนสำหรับผูกหุ่นขึ้นไว้เป็นแบบแผน โดยลำดับไว้อย่างเป็นระเบียบเรียบร้อย และแบบแผนรูปภาพสำหรับผูกหุ่นชุดนี้ ได้รับความนับถือในหมู่ช่าง ศิลปกรรมแบบไทยประเพณี ว่าเป็นตำราที่เป็นแบบฉบับอย่างสำคัญสำหรับงานผูกหุ่น ต่อมาจนกระทั่งถึงรัชกาล พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว งานผูกหุ่นรูปภาพโดยเฉพาะที่ใช้ในงานพระราชพิธีออกเมรุ ก็ได้หมดบท บาทตัวของมันเอง ยังคงมีการผูกหุ่นใช้ในงานอื่นๆ อยู่บ้างแต่ก็ห่างคราวกัน

งานทำหุ่นจำลองสิ่งก่อสร้าง

รูปภาพ งานทำหุ่นจำลองสิ่งก่อสร้าง