งานช่างประดับมุก (Mother of pearl Inlay)

เป็นงานช่างไทย แขนงหนึ่งในงานช่างสิบหมู่ จำแนกแยกย่อยออกมาในหมู่งาน ช่างรัก

ซึ่งในงานช่างประดับมุก หมายถึง การช่างที่ใช้เปลือกหอยทะเลบางชนิด มาเลื่อย หรือ โกรก (ฉลุ) ประดับลงไปบนพื้นวัสดุ โดยมียางรัก เป็นตัวประสาน

 

คลิกที่นี่เพื่อไปอ่านเรื่องช่างประดับมุก
ขณะนี้คุณกำลังอยู่ที่ : การปฏิบัติงานบุโลหะ
งานช่างต่างๆ เช่น งานประดับกระจก ช่างแกะ ช่างหล่อ ช่างหัวโขน ช่างลายรดน้ำ

การปฏิบัติงานบุโลหะ

การปฏิบัติงานบุโลหะ ตามหลักการ และ วิธีการอย่างโบราณวิธีบุโลหะนี้ แบ่งออกเป็นงานบุโลหะ ๒ ลักษณะ ด้วยกันคือ

  1. ๑. การบุหุ้มหุ่นอย่างผิวเรียบ
  2. ๒. การบุหุ้มหุ่นอย่างผิวเป็นลวดลาย

๑. การบุหุ้มหุ่นอย่างผิวเรียบ

พระพุทธรูปบุทองคำปางมารวิชัย ศิลปะอยุธยา พบในกรุพระปรางค์วัดราชบูรณะ จังหวัดพระนครศรีอยุธยา

รูปภาพ พระพุทธรูปบุทองคำปางมารวิชัย ศิลปะอยุธยา พบในกรุพระปรางค์วัดราชบูรณะ จังหวัดพระนครศรีอยุธยา 

การบุโลหะในลักษณะนี้ หมายถึง การนำเอาโลหะชนิดใดชนิดหนึ่ง มาทำการตีแผ่ออกให้เป็นแผ่นแบนบางๆ ตามขนาดที่ต้องการ จึงนำเข้าปิดบุทับบนหุ่น ที่ต้องการบุทำผิวให้เป็นโลหะชนิดนั้น มักบุลงบนสิ่งก่อสร้างประเภท ก่ออิฐถือปูนเป็นปูชนียสถานต่างๆ เช่น พระสถูปเจดีย์ พระพุทธปรางค์ หรือ พระมหาธาตุเจดีย์ พระเจดีย์ทรงปราสาท เป็นต้น งานบุโลหะ ด้วยโลหะแผ่นเช่นนี้ส่วนมาก ยังนิยมลงรัก และ ปิดทองคำเปลวทับ ลงบนแผ่นโลหะที่บุทับลงในที่นั้น ดังความในโคลงที่ว่า

"เจดียลอออินทร ปราสาทในทาบทองแล้วเนื้อ นอกโสรม"

อนึ่ง งานบุโลหะแผ่นผิวเรียบ แล้วลงรักปิดทองคำเปลวนี้ สมัยโบราณเรียกว่า บุทองสุวรรณจังโก หรือ บุทองปะทาสี

งานบุโลหะอย่างผิวเรียบนี้ ยังได้ทำขึ้นเป็นรูปปฏิมากรต่างๆ ด้วยหลักการบุ ตี ทุบ เคาะ แผ่นโลหะเรียบขึ้น เป็นรูปทรงในลักษณะประติมากรรม สำหรับบุหุ้ม "หุ่น" ที่ได้ทำขึ้น จัดทำเป็นรูปหล่อด้วยโลหะสัมฤทธิ์ หรือไม้สลัก การบุโลหะลักษณะตามกล่าวมานี้ ภาษาช่างบุ เรียกว่า "หุ้มแผลง"

๒. การบุหุ้มหุ่นอย่างผิวเป็นลวดลาย

มักใช้โลหะที่มีเนื้ออ่อน เช่นทองคำ โลหะที่มีเนื้อแข็ง ไม่เหมาะจะนำมาใช้งานบุลักษณะนี้

งานบุหุ้มหุ่นอย่างผิวเป็นลวดลาย เป็นการทำแผ่นโลหะผิวเรียบๆ ให้เกิดเป็นลวดลายนูนขึ้นบนผิวหน้าแผ่นโลหะนั้น ด้วยการใช้แผ่นโลหะ ทำให้เป็นลวดลายด้วยแม่พิมพ์หิน และ ตบด้วยถุงทรายก่อนจะนำไปบุทับลงบนหุ่น ชนิดต่างๆ ที่สร้างขึ้น เพื่อรับการตกแต่งด้วยงานบุ งานบุลักษณะผิวเป็นลวดลายนี้ มักเป็นชิ้นงานในลักษณะราบ และ การนำเข้าติดกับหุ่น ซึ่งมักทำด้วยไม้ จึงมักใช้หมุดตะบู่เข็ม ทำด้วยทองเหลือง ตรึงให้แผ่นหรือชิ้นงานติดกับหุ่นนั้น

งานของช่างบุ ที่เป็นมาแต่อดีต มีผลงานของช่างที่เป็นตัวอย่างต่อไปนี้

งานบุประดับสถาปัตยกรรม ได้แก่ บุพระสถูปเจดีย์ บุพระพุทธปรางค์ บุเครื่องลำยองประกอบหน้าบัน บุหัวเสา

งานบุประดับราชภัณฑ์ ได้แก่ ฐานพระเบญจา พระแท่นราชบัลลังก์ บุษบก พระลองประกอบพระโกศ ฝักพระแสง

งานบุประดับประติมากรรม ได้แก่ บุพระพุทธรูป บุพระพิมพ์ บุปลาตะเพียนทองเงิน เป็นต้น