งานช่างประดับมุก (Mother of pearl Inlay)

เป็นงานช่างไทย แขนงหนึ่งในงานช่างสิบหมู่ จำแนกแยกย่อยออกมาในหมู่งาน ช่างรัก

ซึ่งในงานช่างประดับมุก หมายถึง การช่างที่ใช้เปลือกหอยทะเลบางชนิด มาเลื่อย หรือ โกรก (ฉลุ) ประดับลงไปบนพื้นวัสดุ โดยมียางรัก เป็นตัวประสาน

 

คลิกที่นี่เพื่อไปอ่านเรื่องช่างประดับมุก
ขณะนี้คุณกำลังอยู่ที่ : งานประดับมุก มีขั้นตอนในการดำเนินงานอย่างโบราณวิธี คือ
งานช่างฝีมือประดับมุก โรงเรียนช่างฝีมือในวังชาย

งานประดับมุก มีขั้นตอนในการดำเนินงานอย่างโบราณวิธี คือ

การเตรียมเปลือกหอยมุก

ขั้นตอนการปอกเปลือกหอยชั้นนอกออกจนถึงชั้นในที่ต้องการ

เปลือกหอยมุก ที่จะใช้สำหรับงานประดับมุก มักใช้เปลือกตอนที่อยู่ถัดจากปากเปลือกหอยมุกขึ้นไปประมาณ ๔–๖ นิ้ว เปลือกส่วนนี้ไม่สู้หนา และ มีเนื้อที่กว้างกว่าตอนที่เลยขึ้นไป ช่างประดับมุกจะใช้เลื่อย ตัดแบ่งเปลือกหอยส่วนนี้ออกจากหอยมุกแต่ละตัว เปลือกหอยที่ตัดออกมานี้ มีลักษณะโค้งคล้ายกาบกล้วย และโอนเป็นกระพุ้งตามลักษณะ ตัวหอย จึงต้องตัดเปลือกหอยนั้นๆ ออกเป็นชิ้นย่อยๆ เพื่อลดลักษณะที่เป็นกระพุ้งนูน บนหลังเปลือกหอยให้มากที่สุด

หอยมุกไฟที่มีหินปูเกาะอยู่ผิวด้านนอกของเปลือกหอย

รูปภาพ หอยมุกไฟที่มีหินปูเกาะอยู่ผิวด้านนอกของเปลือกหอย ซึ่งต้องนำไปผ่านกระบวนการเจียรหินปูนที่เกาะอยู่ออก 

ชิ้นเปลือกหอยมุก ที่ได้รับการตัดแบ่งเป็นชิ้นย่อยๆ แล้ว ต้องนำมา “ถา” ด้วยตะไบหน้าแบนแต่งหน้าชิ้นเปลือกหอยให้แบนราบ และ ให้ได้ขนาดความหนา หรือ บางเสมอกันทุกๆ ชิ้น แล้วจัดการชะล้างทำความสะอาดชิ้นมุก ที่ได้ทำการขั้นนี้ทั้งหมด ผึ่งให้แห้งเตรียมไว้สำหรับการตัดทำเป็นลวดลายต่อไป

การเขียนลวดลายประดับมุก

งานประดับมุก เริ่มต้นขึ้นจากการ “ผูกเขียนลวดลาย” หรือ การออกแบบเป็นลวดลาย ที่จะได้ใช้เป็นแบบ สำหรับตัดชิ้นมุกให้เป็นตัวลายต่างๆ และ เป็นแบบสำหรับประดับชิ้นลวดลายมุกแต่ละชิ้นๆ เป็นลวดลายประดับมุก ให้เป็นไปตามความประสงค์ดังที่ผูกเขียน หรือ ออกแบบลวดลายนั้นๆ ขึ้นไว้แต่แรก

การผูกเขียนลวดลาย สำหรับงานประดับมุกนี้ มักเขียนลวดลายให้มีช่องไฟ หรือทิ้งพื้นที่ระหว่างตัวลาย ช่อลาย และเถาให้ห่างพอสมควร เพื่อประสงค์ให้เห็นลวดลายกระจะ เด่นงามด้วยประกายความเลื่อมมันบนพื้นสีดำ หากผูกเขียนลวดลายทิ้งพื้น หรือช่องไฟถี่ หรือติดกันมาก ตัวลายชิดกันเกินไป ประกายเลื่อมมันของชิ้นมุกทอแข่งกัน ทำให้ไม่เห็นลวดลายชัดเจน หรือ พร่างพราวพร่าความงามให้เสียไป

ลวดลายประดับมุกนี้ ต้องจัดทำเป็น ๒ แผ่น แผ่นแรก เป็นต้นร่างลวดลาย หรือ รูปภาพที่จะทำการประดับมุก ให้เป็นตามต้นร่าง แผ่นที่สอง เป็นต้นร่างลวดลาย ที่ลอกแบบจากต้นร่างแผ่นแรก แต่ทำในทางกลับกัน หรือ ตรงกันข้าม กับลวดบายต้นร่างแผ่นแรก

การตัดลวดลาย

การตัดลวดลาย เป็นงานขั้นที่สอง ของงานประดับมุก ช่างประดับมุก จะนำเอาชิ้นมุกที่ได้เตรียมทำเป็นชิ้น แบนๆ ขึ้นไว้แต่ต้นนำมาปิดกระดาษแบบลาย แล้วจึงตัดทำให้เป็นลวดลาย และลายตามแบบที่ได้ผูกเขียนขึ้นไว้ให้ครบทุกตัว จึงปิดชิ้นมุกลงบนกระดาษแผ่นที่ ๒