งานช่างประดับมุก (Mother of pearl Inlay)

เป็นงานช่างไทย แขนงหนึ่งในงานช่างสิบหมู่ จำแนกแยกย่อยออกมาในหมู่งาน ช่างรัก

ซึ่งในงานช่างประดับมุก หมายถึง การช่างที่ใช้เปลือกหอยทะเลบางชนิด มาเลื่อย หรือ โกรก (ฉลุ) ประดับลงไปบนพื้นวัสดุ โดยมียางรัก เป็นตัวประสาน

 

คลิกที่นี่เพื่อไปอ่านเรื่องช่างประดับมุก
ขณะนี้คุณกำลังอยู่ที่ : การเตรียมเทือกรัก และ การประดับกระจก
งานช่างต่างๆ เช่น งานประดับกระจก ช่างแกะ ช่างหล่อ ช่างหัวโขน ช่างลายรดน้ำ

การเตรียมเทือกรัก

เทือกรัก เป็นสิ่งประกอบสำคัญ ในงานประดับกระจก เป็นตัวเชื่อม อยู่ระหว่างด้านหลังแผ่นกระจกแต่ละชิ้นๆ กับผิวพื้นของสิ่งที่ประดับด้วยกระจกนั้น

เทือกรัก ลักษณะเป็นของเหลวข้นมาก และเหนียวจัด ทำขึ้นด้วยรักน้ำเกลี้ยง สมุก น้ำมันยาง หรือ รักน้ำเกลี้ยง กับชัน หรือ รักน้ำเกลี้ยง ปูนขาว และ น้ำมันยางคลุกเคล้าให้เข้าเป็นเนื้อเดียวกัน แล้วนำขึ้นตั้งไฟอ่อนๆ เคี่ยว และกวนให้เหนียวจัด จึงเอาลงพักไว้สำหรับใช้งานต่อไป

กระบะเครื่องห้า เครื่องสักการะ ประดับกระจก

รูปภาพ กระบะเครื่องห้า เครื่องสักการะ ประดับกระจก 

การประดับกระจก

การประดับกระจก อาจทำประดับเครื่องอุปโภคประเภทภาชนะต่างๆ ที่ผิวพื้นไม่เป็นพื้นราบ เช่น ตะลุ่ม เตียบ เชิงบาตร มักเรียกว่า "หุ่น" กับได้ประดับลงบนผิวพื้นราบกว้าง เช่น ฝาผนัง ฝาตู้หนังสือ หน้าเสา เป็นต้น

วิธีการประดับกระจกขั้นต้น คือ การใช้เกรียงทาเทือกรัก ลงบนพื้นเกลี่ยให้ราบเสมอกัน แล้วจึงเอาไม้ติดขี้ผึ้ง ติดกระจกจิ้มบนหน้าชิ้นกระจก ที่ตัดเตรียมไว้ปิดลงบนเทือกรัก โดยให้จมลงในเทือกรักจนเทือกรักปลิ้นออกมาจากใต้กระจก เพื่อจะได้เป็นเครื่องยึดริมชิ้นกระจกแต่ละชิ้นเข้าด้วยกัน และ ยังช่วยป้องกันน้ำฝนมิให้ซึมเข้าแนวเทือกริมชิ้นกระจกนี้เรียกว่า “สาแหรก” ทำเช่นนี้เรื่อยไปจนเต็มพื้น ที่ครบถ้วนกระบวนรายที่กำหนด

จากนั้นจึงกวดผิวหน้ากระจกแต่ละชิ้น ด้วยไม้ซางที่ตัดให้ได้พอเหมาะ กับพื้นที่โดยการกลิ้งคลึงแต่เบาๆ จนกระจกอัดตัวติดกับเทือก และมีผิวราบเสมอทั่วกัน ก็ถึงงานขั้นสุดท้าย คือ การทำความสะอาด เช็ดถูหน้าชิ้นกระจกที่เปรอะเปื้อนคราบเทือกรักออก ด้วยผ้าเนื้อนุ่มสะอาดชุบน้ำมันการะบูนผสมเหล้าขาว หรือ แอลกอฮอล์แล้วล้างด้วยน้ำสะอาด เช็ดให้แห้ง ผิวกระจกจะขึ้นมันสดใสสวยงาม

อนึ่ง การประดับกระจก ของช่างประดับกระจกแต่โบราณ ยังมีวิธีการประดับกระจกที่พิสดาร เป็นความรู้ทางช่าง ให้เกิดเป็นรูปทรงต่างๆ บนพื้นที่อีกหลายวิธี เช่น วิธีประดับแบบ “หนามขนุน” มีรูปทรงแลดูคล้ายหนามขนุน วิธีประดับแบบ “ดอกจอก” เป็นรูปทรงเรียงรายเปรียบดังดอกจอก หรือวิธี “ตัดตูดใส่ใจ” ซึ่งเป็นวิธีประดับกระจก ขัดลายขัดสีด้วยรูปแบบกระจก และสีต่างกัน มีการใส่กระจกสีลงตรงใจกลางชิ้นกระจก ที่ล้อมอยู่โดยรอบเรียกว่า “ใส่ใจ” เป็นต้น