กรมช่างสิบหมู่ (Department of the Ten Crafts)

กรมช่างสิบหมู่ เป็นกรมช่างหลวง กรมใหญ่กรมหนึ่งมาแต่สมัยโบราณ ลักษณะ และความสำคัญของช่างสิบหมู่ และกรมช่างสิบหมู่นี้ พึ่งทราบได้จากพระราชดำรัส ในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงแถลง พระบรมราชาธิบาย แก้ไขการปกครองแผ่นดิน เมื่อพุทธศักราช ๒๔๓๐ ทรงมีพระราชดำรัสเรื่อง “กรมช่างสิบหมู่” ขึ้นไว้ให้ทราบดังนี้

“ส่วนซึ่งแบ่งปัน ฝ่ายทหารแต่ทำการฝ่ายพลเรือนนั้น คือ กรมช่างสิบหมู่ ซึ่งแบ่งไว้ในฝ่ายทหารนั้น ก็คงจะ เป็นด้วยช่างเกิดขึ้นในหมู่ทหาร เหมือนทหารอินเยอเนีย แต่ภายหลังมา เมื่อทำการต่างมากขึ้น จนถึงเป็นการละเอียด เช่น เขียน ปั้น แกะสลัก ก็เลยติดอยู่ในฝ่ายทหาร แต่ไม่ได้เกี่ยวข้องอันใดในราชการทหาร ไม่ได้ขึ้นกรมพระกลาโหม มีแต่กองต่างหาก แม่กองนั้น มักจะเป็นเจ้านายโดยมาก เมื่อเกิดช่างอื่นๆ ขึ้นอีกก็คงอยู่ในกรมเดิม ฝ่ายพลเรือนบ้าง ทหารบ้าง ไม่เฉพาะว่ากรมช่าง จะต้องเป็นทหาร”

อนึ่ง การช่างต่างๆ ในกรมช่างสิบหมู่นี้ มีช่างทำการร่วมอยู่ด้วยกันหลายประเภท นับเป็นกรมช่างใหญ่ และ เป็นส่วนราชการแต่โบราณ ที่ได้จัดการรวบรวมคน ที่เป็นช่างประเภทต่างๆ มาประจำทำราชการทางการช่าง สนองราชกิจ ของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว เป็นช่างที่ชำนาญการเฉพาะประเภท มีอยู่จำนวนมากกว่าในกรมอื่นๆ

โรงเรียนผู้ใหญ่พระตำหนักสวนกุหลาบ (วิทยาลัยในวังชาย)

รูปภาพ โรงเรียนช่างฝีมือในวัง (ชาย) ณ อาคารหออุเทสทักสินา ในพระบรมมหาราชวัง

สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี มีพระราชดำริเกี่ยวกับศิลปะโบราณ ที่มีอยู่ในพระบรมมหาราชวัง และตามสถานที่ทั่วไปว่า มีความจำเป็นอย่างยิ่ง ที่จะต้องมีการอนุรักษ์ ให้คงอยู่ต่อไป จึงทรงเห็นสมควร จัดให้มีการเรียนรู้ และการฝึกอบรมงานช่างฝีมือต่างๆ จนสามารถนำมาใช้ในงาน อนุรักษ์ศิลปะโบราณวัตถุได้ สำนักพระราชวัง ร่วมกับกระทรวงศึกษาธิการ จึงได้จัดตั้ง โรงเรียนผู้ใหญ่พระตำหนักสวนกุหลาบ (วิทยาลัยในวังชาย) ขึ้นในพระบรมมหาราชวัง และเริ่มทำการเรียนการสอน ในปี พ.ศ. ๒๕๓๒

สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ได้พระราชทานพระราชานุญาต ให้ใช้หออุเทสทักสินา เป็นอาคารเรียน ตลอดจนทรงมีพระเมตตา พระราชทานพระราชทรัพย์ส่วนพระองค์ สนับสนุนการดำเนินกิจการด้านต่างๆ ของโรงเรียน อีกทั้งได้เสด็จพระราชดำเนิน พระราชทานประกาศนียบัตร แก่นักศึกษาที่จบหลักสูตรวิชาชีพเป็นประจำทุกปี

“งานช่างเด่น เน้นศิลป์ไทย ใฝ่คุณธรรม” เป็นคำขวัญประจำโรงเรียนช่างฝีมือในวัง (ชาย) หรือ วิทยาลัยในวังชาย (ชื่อเดิม)

ห้องเรียนท้ายวังฯ

รูปภาพ บรรยากาศในห้องเรียนช่างฝีมือประดับมุก ซึ่งตั้งอยู่ในตึกแถวท้ายวังฯ

บันทึกประจำวัน ของนักเรียนวิทยาลัยในวังชาย นำเสนอเรื่องราวเกี่ยวกับ บรรยากาศในห้องเรียน วิชาที่เรียน เกร็ดความรู้ มุมมอง แนวความคิด รวมถึงการแลกเปลี่ยน หรือ การแบ่งบันประสบการณ์ในห้องเรียน ของเพื่อนๆ จากต่างห้องเรียน หรือ ต่างวิชาเอก เช่น ช่างแกะสลัก ช่างเขียน ช่างปั้น รวมถึงเรื่อง วิถีของศิลปวัฒนธรรมไทย กิจกรรมต่างๆ ที่เกิดขึ้นระหว่างปีการศึกษานี้ ซึ่งนำเสนอเรื่องราว โดยผ่านการเล่าเรื่อง ของนักเรียนแผนกช่างฝีมือประดับมุก ในระหว่างปีการศึกษา ๒๕๕๒ (๒๕ พฤษภาคม ๒๕๕๒ – ๓๑ มีนาคม ๒๕๕๓)

ในความหลากหลายทางวัฒนธรรม และ จากต่างถิ่นที่มา ของผู้มีใจใฝ่เรีียนรู้ ที่ต้องการเข้าไปเรียน ในวิทยาลัยในวังชาย เพื่อเสาะแสวงหา ซึ่งองค์ความรู้ ทางด้านวิชาช่างไทยแขนงต่างๆ สำหรับความคิดของแต่ละคนในครั้งแรก ที่มีต่อสถานศึกษาแห่งนี้ อาจจะมองเห็น หรือ คิดกันต่างมุม หรือ หลายคนอาจจะมีสิ่งที่มุ่งหวังไว้ในใจ ตั้งแต่ก่อนที่จะตัดสินใจ เข้ามาสมัครเีรียนที่นี่แล้วก็เป็นได้ หลายคนตั้งใจที่จะนำเอาความรู้ที่ได้ เพื่อไปประกอบการศึกษาต่อ ในระดับที่สูงขึ้นไป หรือ หลายคนอาจตั้งใจมา เพื่อศึกษาหาความรู้ เพื่อจะให้ตนเป็นผู้รอบรู้ หรือ หลายคนอาจตั้งใจมา เพื่อที่จะนำเอาความรู้ที่ได้ ไปประกอบอาชีพ หรือ หลายคนอาจจะไม่รู้ว่าจะไปเรียนอะไรดี ก็เลยเลือก ที่จะมาเรียนที่นี่ แต่ไม่ว่าจะด้วยเหตุผลใดๆ ก็ตาม ผมคิดว่าทุกคนต่างก็มีส่วนร่วม ในการอนุรักษ์ศิลปะไทย และสืบสานวิชาช่างของไทย ให้ดำรงคงอยู่ เคียงคู่กับประเทศไทยตลอดไป

ทุกปีในระหว่างเดือนมีนาคม – เมษายน จะเป็นช่วงที่วิทยาลัยในวังชาย เปิดรับสมัครนักศึกษาใหม่ เพื่อเข้าศึกษาในสาขาช่างต่างๆ ซึ่งในปีการศึกษานี้ เปิดรับสมัครจนถึงวันที่ ๒๔ เมษายน ๒๕๕๒

ข่าวประชาสัมพันธ์

• ขอเชิญท่านที่สนใจเข้าฝึกอบรม การพัฒนาเว็บไซต์ที่ทุกคนเข้าถึงได้ด้วยไอซีที ประจำปี 2553 ซึ่งมีหลักสูตรที่น่าสนใจ อาทิเช่น การอบรมหลักสูตรการพัฒนาเว็บไซต์ที่ทุกคนเข้าถึงได้ ระดับต้น และระดับสูง สำหรับผู้ใช้งานทั่วไป เป็นต้น และที่สำคัญตลอดการฝึกอบรมไม่เสียค่าใช้จ่ายใดๆ ทั้งสิ้น คลิกที่นี่เพื่อไปอ่านข่าวเกี่ยวกับฝึกอบรบนี้เพิ่มเติม

สำหรับท่านที่สนใจ ต้องการประชาพันธ์ข่าวสาร ของหน่วยงาน องค์กร หรือ สถาบันของท่าน สามารถส่งรายละเอียด

มาให้เราได้ที่ cs@changsipmu.com